Przejdź do głównej treści

Problemy z oprogramowaniem w polskim sektorze publicznym - co zmieniło się od czasu raportu NIK?

Katgoria: WIADOMOŚCI / Utworzono: 20 grudzień 2025
Problemy z oprogramowaniem w polskim sektorze publicznym - co zmieniło się od czasu raportu NIK?
W 2023 roku Najwyższa Izba Kontroli (NIK) opublikowała raport, który rzucił światło na powszechnie występującą nieefektywność w sposobie, w jaki polskie instytucje publiczne zarządzają swoimi zasobami programowymi. Audyt, który objął prawie 20 podmiotów (z czego ponad połowa to samorządy lokalne), ujawnił systemowe problemy wykraczające daleko poza izolowane przypadki złego zarządzania.

REKLAMA
ASSECO KSEF
 
Ustalenia były alarmujące. NIK odkrył, że 88% kontrolowanych instytucji używało nieautoryzowanego oprogramowania, w tym wersji nielicencjonowanych, niewspieranych lub niebezpiecznych, przy czym 47% stanowiło poważne zagrożenie bezpieczeństwa. Prawie połowa organizacji (41%) używała oprogramowania nielegalnie, a 35% nadal wykorzystywało  systemy, których cykl życia dobiegł końca, co oznaczało, że nie otrzymywały już aktualizacji ani poprawek bezpieczeństwa.
 
Być może jeszcze bardziej niepokojący był brak odpowiedniego nadzoru nad oprogramowaniem. 59% instytucji nie posiadało kompletnego inwentarza oprogramowania i licencji, a 94% nie miało formalnej polityki regulującej cykl życia oprogramowania. Scentralizowane procesy zakupowe, które zostały zaprojektowane w celu poprawy efektywności, często prowadziły do odwrotnego rezultatu: zmarnowanych zasobów i niewykorzystanych lub zbędnych licencji o wartości ponad 12,5 miliona złotych. W szczególności całkowicie poza nadzorem było oprogramowanie mobilne, co ujawniło ślepą uliczkę w zarządzaniu zasobami cyfrowymi.

Powolny postęp i utrzymujące się wyzwania

Prawie dwa lata później sytuacja wykazuje oznaki stopniowej poprawy, choć kluczowe problemy strukturalne pozostają. Podczas gdy niektóre ministerstwa i agencje podjęły kroki w celu wzmocnienia nadzoru nad zamówieniami, wiele samorządów lokalnych i mniejszych podmiotów publicznych nadal nie posiada narzędzi i wiedzy specjalistycznej do efektywnego zarządzania swoim oprogramowaniem.
 
Specjaliści zauważają, że polityki zarządzania zasobami programowymi (SAM) są nadal słabo rozwinięte, a proces zamówień często pomija efektywność kosztową i zgodność. Wtórny rynek oprogramowania, który oferuje organizacjom możliwość legalnego nabycia używanych licencji na oprogramowanie, pozostaje niewykorzystany, pomimo swojego potencjału pomocy instytucjom w znaczących oszczędnościach przy zachowaniu pełnej zgodności prawnej.

Wskazówki i praktyczne rozwiązania

Tacy partnerzy, jak Forscope, którzy z powodzeniem zrealizowali liczne przetargi publiczne w całej Europie Środkowej i Wschodniej, obserwują podobne wyzwania nie tylko w Polsce, ale także w sąsiednich krajach, jak Czechy, Słowacja i Chorwacja.
 
Podczas gdy świadomość możliwości zgodności i optymalizacji kosztów na wtórnym rynku oprogramowania rośnie, wiele instytucji nadal nie włącza najlepszych praktyk i kompletnej dokumentacji źródłowej do swoich procedur zamówień. Takie przeoczenie może później wpłynąć na wewnętrzne procesy dotyczące zarządzania zasobami programowymi, wdrażania zakupionych programów, a także stwarza ryzyko nabywania produktów programowych z niezweryfikowanych źródeł.
 
Zarządzanie cyklem życia oprogramowania pozostaje również istotnym wyzwaniem. W związku z zakończeniem wsparcia dla popularnych produktów, takich jak Windows 10 czy Office 2019, wiele instytucji publicznych ma trudności z modernizacją lub dostosowaniem swoich środowisk IT do tej nowej sytuacji. Ze względu na ograniczenia budżetowe wiele z nich nie stać na wymianę istniejącego oprogramowania i zasobów sprzętowych na nowsze wydania. Na szczęście istnieje kilka opcji, które mogą wykorzystać. Przyjęcie skutecznych polityk i narzędzi zarządzania, a także zakup rozszerzonych planów wsparcia producenta lub firm trzecich może pomóc zapewnić ogólną gotowość i adaptowalność instytucji.
 
Forscope i inni eksperci branżowi podkreślają, że edukacja i doradztwo odgrywają kluczową rolę w rozwiązywaniu tych długoterminowych problemów. Programy szkoleniowe, webinary i usługi doradcze mogą pomóc instytucjom budować wewnętrzną wiedzę na temat tego, jak odpowiedzialnie oceniać, kupować i zarządzać licencjami na oprogramowanie.
Prawdziwym wyzwaniem jest nie tylko kwestia technologiczna, ale także organizacyjna. Instytucje publiczne muszą przejść od reaktywnego do proaktywnego zarządzania oprogramowaniem. To oznacza zrozumienie, że każda licencja na oprogramowanie jest zarówno zasobem prawnym, jak i inwestycją finansową. zięki odpowiednim procesom mogą osiągnąć przejrzystość, zgodność i oszczędności w tym samym czasie – wyjaśnia Mateusz Drozdowski, Head of Solutions w Forscope.
Raport NIK stanowił dzwonek alarmowy. Podczas gdy od czasu jego publikacji poczyniono pewne postępy, trwała poprawa będzie wymagać zmiany w sposobie, w jaki instytucje publiczne postrzegają oprogramowanie: nie tylko jako narzędzie techniczne, ale jako strategiczny zasób wymagający ustrukturyzowanego zarządzania i odpowiedzialności.
 
Źródło: Forscope




Najnowsze wiadomości

Kwantowy przełom w cyberochronie - nadchodząca dekada przepisze zasady szyfrowania na nowo
Przez długi czas cyfrowe bezpieczeństwo opierało się na prostym założeniu: współczesne komputery potrzebowałyby ogromnych zasobów i wielu lat, aby złamać silne algorytmy szyfrowania. Rozwój technologii kwantowej zaczyna jednak tę regułę podważać, a eksperci przewidują, że w perspektywie 5–10 lat może nadejść „dzień zero”. Jest to moment, w którym zaawansowana maszyna kwantowa będzie w stanie przełamać większość aktualnie stosowanych zabezpieczeń kryptograficznych w czasie liczonym nie w latach, lecz w godzinach.
PSI prezentuje nową identyfikację wizualną
psilogoW ramach realizowanej strategii transformacji PSI Software SE zaprezentowała nową identyfikację wizualną. Odświeżony wizerunek w spójny sposób oddaje technologiczne zaawansowanie firmy, jej głęboką wiedzę branżową oraz silne ukierunkowanie na potrzeby klientów. Zmiany te wzmacniają pozycję PSI jako innowacyjnego lidera technologicznego w obszarze skalowalnych rozwiązań informatycznych opartych na sztucznej inteligencji i chmurze, rozwijanych z myślą o energetyce i przemyśle.
PROMAG S.A. rozpoczyna wdrożenie systemu ERP IFS Cloud we współpracy z L-Systems
PROMAG S.A., lider w obszarze intralogistyki, rozpoczął wdrożenie systemu ERP IFS Cloud, który ma wesprzeć dalszy rozwój firmy oraz integrację kluczowych procesów biznesowych. Projekt realizowany jest we współpracy z firmą L-Systems i obejmuje m.in. obszary finansów, produkcji, logistyki, projektów oraz serwisu, odpowiadając na rosnącą skalę i złożoność realizowanych przedsięwzięć.
F5 rozszerza portfolio bezpieczeństwa o narzędzia do ochrony systemów AI w środowiskach enterprise
F5 ogłosiło wprowadzenie dwóch nowych rozwiązań - F5 AI Guardrails oraz F5 AI Red Team - które mają odpowiedzieć na jedno z kluczowych wyzwań współczesnych organizacji: bezpieczne wdrażanie i eksploatację systemów sztucznej inteligencji na dużą skalę. Nowa oferta łączy ochronę działania modeli AI w czasie rzeczywistym z ofensy
Snowflake + OpenAI: AI bliżej biznesu
Snowflake przyspiesza wykorzystanie danych i sztucznej inteligencji w firmach, przenosząc AI z fazy eksperymentów do codziennych procesów biznesowych. Nowe rozwiązania w ramach AI Data Cloud integrują modele AI bezpośrednio z danymi, narzędziami deweloperskimi i warstwą semantyczną. Partnerstwo z OpenAI, agent Cortex Code, Semantic View Autopilot oraz rozwój Snowflake Postgres pokazują, jak budować skalowalne, bezpieczne i mierzalne wdrożenia AI w skali całej organizacji.



Najnowsze artykuły

Magazyn bez błędów? Sprawdź, jak system WMS zmienia codzienność logistyki
SENTEWspółczesna logistyka wymaga nie tylko szybkości działania, lecz także maksymalnej precyzji – to właśnie te czynniki coraz częściej decydują o przewadze konkurencyjnej firm. Nawet drobne pomyłki w ewidencji stanów magazynowych, błędy przy przyjmowaniu dostaw czy nieprawidłowe rozmieszczenie towarów, mogą skutkować poważnymi stratami finansowymi i opóźnieniami w realizacji zamówień. W jaki sposób nowoczesne rozwiązania do zarządzania pomagają unikać takich sytuacji? Czym właściwie różni się tradycyjny system magazynowy od zaawansowanych rozwiązań klasy WMS (ang. Warehouse Management System)? I w jaki sposób inteligentne zarządzanie procesami magazynowymi realnie usprawnia codzienną pracę setek firm?
Migracja z SAP ECC na S4 HANA: Ryzyka, korzyści i alternatywne rozwiązania
W ostatnich latach wiele firm, które korzystają z systemu SAP ECC (Enterprise Central Component), stoi przed decyzją o przejściu na nowszą wersję — SAP S4 HANA. W obliczu końca wsparcia dla ECC w 2030 roku, temat ten staje się coraz bardziej aktualny. Przemiany technologiczne oraz rosnące oczekiwania związane z integracją nowych funkcji, jak sztuczna inteligencja (AI), skłaniają do refleksji nad tym, czy warto podjąć tak dużą zmianę w architekturze systemu. Przyjrzyjmy się głównym powodom, dla których firmy rozważają migrację do S4 HANA, ale także argumentom,  które mogą przemawiać za pozostaniem przy dotychczasowym systemie ECC, przynajmniej na krótki okres.
Jak maksymalizować zyski z MTO i MTS dzięki BPSC ERP?
BPSC FORTERROZysk przedsiębiorstwa produkcyjnego zależy nie tylko od wydajności maszyn, ale przede wszystkim od precyzyjnego planowania, realnych danych i umiejętnego zarządzania procesami. Dlatego firmy, które chcą skutecznie działać zarówno w modelu Make to Stock (MTS), jak i Make to Order (MTO), coraz częściej sięgają po rozwiązania klasy ERP, takie jak BPSC ERP.
Ponad połowa cyberataków zaczyna się od błędu człowieka
Ponad 2/3 firm w Polsce odnotowała w zeszłym roku co najmniej 1 incydent naruszenia bezpieczeństwa . Według danych Unit 42, zespołu analitycznego Palo Alto Networks, aż 60% ataków rozpoczyna się od działań wymierzonych w pracowników – najczęściej pod postacią phishingu i innych form inżynierii społecznej . To pokazuje, że w systemie ochrony organizacji pracownicy są kluczowym ogniwem – i że firmy muszą nie tylko edukować, ale też konsekwentnie egzekwować zasady cyberhigieny. Warto o tym pamiętać szczególnie teraz, w październiku, gdy obchodzimy Europejski Miesiąc Cyberbezpieczeństwa.
MES - holistyczne zarządzanie produkcją
Nowoczesna produkcja wymaga precyzji, szybkości i pełnej kontroli nad przebiegiem procesów. Rosnąca złożoność zleceń oraz presja kosztowa sprawiają, że ręczne raportowanie i intuicyjne zarządzanie coraz częściej okazują się niewystarczające. Firmy szukają rozwiązań, które umożliwiają im widzenie produkcji „na żywo”, a nie z opóźnieniem kilku godzin czy dni. W tym kontekście kluczową rolę odgrywają narzędzia, które porządkują informacje i pozwalają reagować natychmiast, zamiast po fakcie.

Przeczytaj Również

PSI prezentuje nową identyfikację wizualną

W ramach realizowanej strategii transformacji PSI Software SE zaprezentowała nową identyfikację wiz… / Czytaj więcej

Snowflake + OpenAI: AI bliżej biznesu

Snowflake przyspiesza wykorzystanie danych i sztucznej inteligencji w firmach, przenosząc AI z fazy… / Czytaj więcej

Nowa era komunikacji biznesowej, KSeF stał się faktem

Od 1 lutego 2026 roku, w Polsce z sukcesem rozpoczęła się nowa era elektronicznej komunikacji w biz… / Czytaj więcej

Hakerzy nie kradną już tylko haseł. Oni kradną Twój czas i przyszłość. Jak chronić ERP przed paraliżem?

Hakerzy coraz rzadziej koncentrują się wyłącznie na kradzieży haseł. Ich prawdziwym celem jest dziś… / Czytaj więcej

AI bez hype’u – od eksperymentów do infrastruktury decyzji

Sektory IT oraz logistyka stoją u progu fundamentalnej zmiany w podejściu do sztucznej inteligencji… / Czytaj więcej